Goed beginnen geeft ruimte om vooruit te kijken

28 augustus 2026

De eerste weken van een nieuw schooljaar hebben altijd iets bijzonders. Na de zomervakantie komen onze scholen weer tot leven. Leerlingen komen binnen, collega’s zien elkaar weer, lokalen vullen zich en overal worden de routines opnieuw opgepakt.

En dit jaar kan ik eigenlijk heel eenvoudig zeggen: we zijn goed gestart.

Misschien klinkt dat als iets vanzelfsprekends. Maar iedereen die in het onderwijs werkt, weet dat een rustige start helemaal niet zo vanzelfsprekend is. Er moet achter de schermen ontzettend veel kloppen voordat een leerkracht, onderwijsassistent, instructeur en zorgassistent op de eerste schooldag gewoon kunnen doen waarvoor zij er zijn: leerlingen onderwijs en de juiste ondersteuning bieden.

Roosters moeten kloppen. Nieuwe collega’s moeten weten waar ze moeten zijn en wat er van hen wordt verwacht. Accounts en systemen moeten werken. Informatie moet beschikbaar zijn. Personele en administratieve processen moeten op tijd zijn afgerond. En vooral: al die verschillende onderdelen moeten op elkaar aansluiten.

Juist dit jaar merk ik hoeveel verschil dat maakt.

Als de basis op orde is, hoeven mensen bij de start van het schooljaar niet eerst alleen maar praktische problemen op te lossen. Ze kunnen voorbereid beginnen. Dat geeft rust. En die rust merken uiteindelijk ook onze leerlingen.

Daarom wil ik juist aan het begin van dit schooljaar waardering uitspreken voor alle collega’s die daar, vaak buiten het zicht van anderen, aan hebben bijgedragen. Op onze scholen en bovenschools. Een goede start begint niet op de eerste schooldag. Daar wordt al veel eerder hard aan gewerkt.

Vanuit een stevige basis vooruitkijken

Die goede start geeft ook ruimte om vooruit te kijken. Want er staat dit schooljaar weer veel te gebeuren.

We blijven allereerst doen waar onze scholen iedere dag voor staan: goed gespecialiseerd onderwijs bieden aan leerlingen die dat nodig hebben. Tegelijkertijd kijken we steeds nadrukkelijker naar buiten. Want het specialisme dat binnen onze scholen aanwezig is, kan ook van betekenis zijn voor leerlingen en professionals buiten onze eigen scholen.

Een mooi voorbeeld daarvan is Wijksgewijs Onderwijs.

Met Wijksgewijs Onderwijs brengen we het specialisme van onze scholen dichter naar reguliere scholen toe. We starten in Almere Poort en werken daar samen met scholen die te maken hebben met intensieve of complexe ondersteuningsvragen. Onze specialisten kijken mee in de praktijk, observeren, coachen en reflecteren samen met schoolteams. Het uitgangspunt is nadrukkelijk niet: wij komen vertellen hoe het moet. Het gaat om samen onderzoeken wat werkt en professionals sterker maken in hun eigen handelen. (⁠Onderweg naar Onderwijs)

Dat vind ik een belangrijke ontwikkeling. Want als we willen dat meer kinderen zich dichtbij huis en binnen hun eigen omgeving kunnen ontwikkelen, moeten we niet alleen kijken naar waar een leerling onderwijs krijgt. We moeten vooral kijken naar wat er nodig is om onderwijs daar mogelijk te maken.

Daar zit voor mij ook de kracht van gespecialiseerd onderwijs in de komende jaren. Niet als een aparte wereld naast het reguliere onderwijs, maar als een onmisbaar onderdeel van het onderwijs in de stad.

Dat betekent overigens niet dat gespecialiseerd onderwijs moet verdwijnen. Integendeel. Voor sommige leerlingen is en blijft een gespecialiseerde onderwijsomgeving de beste plek. Juist sterke gespecialiseerde scholen geven ons de kennis, ervaring en het vakmanschap waarmee we ook andere scholen kunnen ondersteunen.

Het is dus geen keuze tussen gespecialiseerd of inclusief onderwijs. De interessante vraag is hoe we ons specialisme zo kunnen inzetten dat meer leerlingen een passende plek krijgen.

Laat maar zien wat we doen

Daarom kijk ik ook uit naar een ander initiatief dat dit schooljaar terugkomt: Ontdek Speciaal.

Van 8 tot en met 12 maart 2027 openen vijf scholen voor gespecialiseerd onderwijs in Almere hun deuren. Bezoekers kunnen in de praktijk ervaren hoe het onderwijs eruitziet, meekijken in klassen en in gesprek gaan met leerlingen en professionals. (⁠LinkedIn)

Ik vind dat belangrijk.

Over gespecialiseerd onderwijs bestaan nog regelmatig beelden die maar een deel van het verhaal vertellen. Je kunt natuurlijk uitleggen wat we doen, beleidsstukken schrijven of presentaties geven. Maar uiteindelijk is er weinig overtuigender dan gewoon binnenstappen.

De school binnenlopen. Zien hoe een leerkracht inspeelt op wat een leerling op dat moment nodig heeft. Ervaren hoeveel kennis en creativiteit er nodig is om onderwijs passend te maken. Zien hoe onderwijs, ondersteuning en ook zorg met elkaar verbonden worden. En vooral: onze leerlingen ontmoeten.

Met Ontdek Speciaal willen we toekomstige collega’s en studenten laten kennismaken met het werken in het gespecialiseerd onderwijs. Maar de week is breder dan arbeidsmarktcommunicatie. Het is ook een uitnodiging aan onderwijsprofessionals en samenwerkingspartners om elkaar beter te leren kennen en de werelden van regulier en gespecialiseerd onderwijs dichter bij elkaar te brengen. (⁠Onderweg naar Onderwijs)

En dat past heel goed bij waar we als SAS naartoe bewegen.

We blijven trots op onze scholen en investeren in de kwaliteit van ons gespecialiseerd onderwijs. Tegelijkertijd zetten we de deuren steeds verder open. We delen ons specialisme, zoeken de samenwerking op en onderzoeken hoe we kunnen bijdragen aan onderwijs waarin kinderen zoveel mogelijk dichtbij huis kunnen leren en ontwikkelen.

Niet omdat we alle antwoorden al hebben. Wel omdat we ervan overtuigd zijn dat we verder komen wanneer we kennis delen, samen leren en soms ook gewoon beginnen.

Daarvoor helpt het enorm als je een schooljaar rustig en goed kunt starten.

De systemen werken. De scholen draaien. De eerste weken zitten erop.

Nu ontstaat de ruimte voor waar een nieuw schooljaar óók voor bedoeld is: verder ontwikkelen, samenwerken, nieuwe dingen proberen en blijven zoeken naar wat onze leerlingen nodig hebben.

Ik ben benieuwd wat dit schooljaar ons verder nog gaat brengen.